http://www.rolnicza.arithon.info Rolnictwo w praktyce en-us Wed, 08 Sep 2010 06:45:11 +0200 Wed, 08 Sep 2010 06:45:11 +0200 Log1 CMS biuro@4poziiiom.pl biuro@4poziiiom.pl 60 http://www.rolnicza.arithon.info/index.php?q=czynnikizmianowania Przyrodniczeczynnikizmianowania Do przyrodniczych czynnikw zmianowania zalicza się właściwości roślin oraz warunki klimatyczne i glebowe.Jedną z ważniejszych właściwości roślin, ktra decyduje o ich wpływie na glebę, jest system korzeniowy. Od jego wielkości i budowy zależy, między innymi, pobieranie przez rośliny składnikw pokarmowych i wody z gleby oraz ilość pozostawionych resztek pożniwnych. Na przykład korzenie zbż rozmieszczone są w płytkiej warstwie gleby i jest ich mało. Natomiast rośliny motylkowe wieloletnie korzenią się głęboko i pozostawiają 2-3 razy więcej masy korzeniowej niż zboża. Inną bardzo ważną cechą roślin jest szybkość wzrostu ich części nadziemnej oraz bujność. Gatunki szybko i bujnie rosnące mniej się zachwaszczają i lepiej osłaniają powierzchnię gleby przed niekorzystnym działaniem czynnikw atmosferycznych: wysuszającym wpływem słońca czy ubijającym - ulewnego deszczu. Rośliny wieloletnie, np. koniczyna czy trawy, sprzyjają tworzeniu się struktury gruzełkowatej, przy czym rośliny motylkowe wzbogacają glebę w azot dzięki wspłżyciu z bakteriami brodawkowymi. Do przyrodniczych czynnikw zmianowania zaliczamy także warunki klimatyczne danego rejonu, a więc ilość i rozkład opadw, terminy występowania pierwszych przymrozkw jesiennych i ostatnich wiosennych, układ temperatur, szczeglnie zimą.Warunki glebowe takie jak: typ i rodzaj gleby, jej zasobność w składniki pokarmowe oraz odczyn, właściwości wodne i powietrzne, zawartość prchnicy jak rwnież ukształtowanie terenu (teren płaski czy pagrkowaty lub grzysty) oraz łatwość ich uprawy są także zaliczane do przyrodniczych czynnikw zmianowania. Układając zmianowanie należy więc uwzględniać wszystkie wymienione czynniki, gdyż będą one decydowały o wysokości plonw uprawianych roślin oraz o tym czy kultura gleby będzie wzrastała, czy też będzie malała. http://www.rolnicza.arithon.info/index.php?q=agrotechnicznezmianowanie Agrotechniczne czynniki zmianowania Do agrotechnicznych czynnikw zmianowania zaliczamy: nawożenie organiczne, wapnowanie, nawożenie mineralne, uprawę roli, zwalczanie chwastw, chorb i szkodnikw.Dobr roślin oraz ustalenie ich następstwa w zmianowaniu będzie decydować o miejscu zastosowania obornika czy nawozw wapniowych. Od zastosowania obornika będzie rwnież zależało, jakie zabiegi uprawowe należy wykonać na polu w ciągu każdego roku. Rozpatrzmy to na przykładzie płodozmianu pięciopolowego: buraki - jęczmień jary + wsiewka koniczyny czerwonej - koniczyna czerwona (2 pokosy) - pszenica ozima -żyto. Pole, na ktrym stosowane będzie podane zmianowanie, otrzyma raz na 5 lat obornik i nawozy wapniowe - pod buraki. Nawozy mineralne (NPK) stosowane będą co roku pod wszystkie rośliny* zmianowania w dawkach dostosowanych do ich potrzeb oraz w odpowiednim stosunku N:P:K. Uprawa roli będzie rwnież zależała od uprawianych roślin i ich wymagań oraz możliwości jej wykonania, tzn. długości okresu między zbiorem przedplonu a siewem rośliny następczej. Zespł uprawek pożniwnych będzie można wykonać 3-krotnie w ciągu 5 lat: po życie - pełny, a po koniczynie i pszenicy - skrcony. Zespł uprawek przedsiewnych jesiennych będzie wykonany 2-krotnie: pod pszenicę ozimą i pod żyto. Zespł uprawek przedzi-mowych i wiosennych przedsiewnych zostanie wykonany 2-krotnie: pod buraki i pod jęczmień. http://www.rolnicza.arithon.info/index.php?q=zasadyprzyrodnicze Nieprzestrzeganie zasad przyrodniczych i agrotechnicznych prowadzi do niekorzystnych zmian w środowisku glebowym, ktre nazywa się zmęczeniem gleby. Zmęczenie gleby może być spowodowane przez: □ jednostronne wyczerpanie makro-i mikroelementw z gleby; częściowo można temu zapobiegać stosując nawozy mineralne i organiczne; □ zachwianie bilansu wodnego w glebie; przykładem może być następujące zmianowanie: lucerna - pszenica ozima + poplon ozimy - ziemniaki lub kukurydza; w podanym przykładzie zbiera się 4 plony w ciągu trzech lat; w związku z tym nie ma dłuższej przerwy między uprawianymi roślinami, kiedy to następowałoby gromadzenie wody w glebie; ponadto dwie spośrd czterech roślin zużywają bardzo dużo wody, a mianowicie lucerna i kukurydza; niedobr wody w glebie może wystąpić przede wszystkim w latach o małej ilości opadw; ten czynnik przestanie odgrywać rolę wwczas, gdy na skalę produkcyjną będzie stosowane nawadnianie roślin rolniczych; □ silny rozwj chorb i szkodnikw przenoszonych głwnie przez glebę; z takim zjawiskiem możną się spotkać wwczas, gdy zbyt często uprawia się jeden gatunek lub gdy wysiewa się rżne gatunki po sobie, ale porażane przez te same choroby czy atakowane przez takie same szkodniki, np. uprawa pszenicy po pszenicy lub jęczmieniu (choroby podsuszkowe), burakw po burakach (nicienie), czy lnu po Inie (choroby zgorzelowe). D wzrost zachwaszczenia pl; przyczyn zachwaszczenia może być kilka, z ktrych najważniejsze to: brak czasu na mechaniczne zwalczanie chwastw (niewykonanie pełnego zespołu uprawek pożniwnych czy pomijanie lub upraszczanie uprawek pielęgnacyjnych); zwalczanie bowiem chwastw tylko za pomocą środkw chemicznych nie jest w pełni skuteczne; najskuteczniejsze jest połączenie obu metod zwalczania chwastw, co jest możliwe tylko przy stosowaniu prawidłowego zmianowania roślin; □ nieprawidłowa uprawa roli, ktra może spowodować wytworzenie się podeszwy płużnej. http://www.rolnicza.arithon.info/index.php?q=ekonomicznezmianowanie Ekonomiczne czynniki zmianowania W tym wypadku chodzi głwnie o organizację pracy, wykorzystanie siły roboczej, jaką dysponuje gospodarstwo (ludzkiej, zwierzęcej i mechanicznej), oraz o obniżenie kosztw związanych z produkcją. Dawniej gdy większość prac polowych wykonywano ręcznie lub za pomocą konnej siły pociągowej, w gospodarstwie uprawiano wiele gatunkw roślin. Pozwalało to na lepsze rozłożenie prac w ciągu całego okresu wegetacyjnego, od wczesnej wiosny do pźnej jesieni. Obecnie pracę ludzką w coraz większym stopniu zastępują maszyny i narzędzia rolnicze oraz chemiczne środki ochrony roślin (do zwalczania chwastw, chorb i szkodnikw). Ceny maszyn są dosyć wysokie i aby koszty ich eksploatacji były jak najniższe, maszyny powinny pracować jak największą liczbę godzin w ciągu foku. Z tego względu w gospodarstwie zwiększa się powierzchnię przeznaczoną pod rośliny, przy ktrych uprawie można wykorzystywać ten sam zestaw narzędzi, szczeglnie służących do siewu, pielęgnowania i zbioru roślin. W ten sposb zmniejsza się w gospodarstwie liczbę uprawianych gatunkw, a zwiększa powierzchnię pl, co poprawia stopień wykorzystania maszyn, zwiększa ich wydajność oraz upraszcza produkcję roślinną. Dalszą konsekwencją, wynikającą ze świadomego wyboru gatunkw do uprawy jest specjalizacja gospodarstw. Jest to korzystne rwnież z punktu widzenia rolniczego, gdyż przy bardzo wydajnych i dobrze pracujących maszynach każdy zabieg uprawowy może być przeprowadzony szybko i dokładnie. Ponadto rolnik lepiej poznaje uprawiane przez siebie dwa czy trzy gatunki roślin, tzn. ich wymagania uprawowe, nawozowe, ich pielęgnowanie oraz ochronę przed chorobami i szkodnikami. Specjalizacja ma jednak wiele wad, o ktrych nie należy zapominać. Najważniejszą z nich jest konieczność stosowania uproszczonych zmiano-wań. Zmusza to rolnika do odstąpienia od zasad prawidłowego zmianowania, co w konsekwencji może doprowadzić do zmniejszenia wielkości uzyskiwanych plonw. W uproszczonym bowiem zmia-nowaniu niektre gatunki roślin są uprawiane przez dwa czy trzy lata na tym samym polu lub w gorszych stanowiskach, np.; rzepak ozimy-pszenica ozima - pszenica ozima - żyto lub buraki - jęczmień jary- pszenica ozima -żyto. Dlatego w uproszczonych zmianowaniach należy wprowadzać tzw. roślinę fitosanitarną. Może nią być roślina uprawiana w plonie głwnym lub w poplonie, np. ścierniskowym lub jako wsiewka popionowa i przeznaczona na przyoranie. Do roślin fitosanitarnych zaliczamy: w stosunku do zbż - rzepak, rośliny motylkowe, kukurydzę, owies, a w stosunku do roślin okopowych - kukurydzę, rośliny motylkowe. Stosowanie uproszczonegozmianowania może być przyczyną zachwaszczenia pl na skutek stosowania wciąż tego samego herbicydu. Częściowo można temu zapobiec stosując prawidłową uprawę roli, a zwłaszcza starannie wykonując zespł uprawek pielęgnacyjnych i pożniwnych. http://www.rolnicza.arithon.info/index.php?q=cechybotanicznerolin Podział roślin uprawnych na grupy może opierać się na cechach botanicznych, agrotechnicznych bądź użytkowych. Rośliny okopowe. Do tej grupy roślin zalicza się następujące gatunki: ziemniak, burak, marchew, brukiew, a także kukurydzę. Cechą wsplną tych gatunkw jest uprawa w szerokie rzędy. Najczęściej rośliny te są uprawiane na oborniku, gdyż tylko wwczas można spodziewać się największych plonw dobrej jakości. Nawożenie mineralne najczęściej jest nawożeniem uzupełniającym. Wartość stanowiska po roślinach okopowych jest bardzo duża, gdyż dzięki obornikowi gleba jest zasobna w składniki pokarmowe. Ponadto pod okopowe stosuje się głęboką orkę. Pole po okopowych jest dobrze odchwaszczone, ponieważ stosuje się w nich uprawę międzyrzędową i herbicydy doglebowe, a więc niszczące chwasty w ciągu dłuższego czasu. Z tych względw rośliny okopowe są bardzo dobrym przedplonem dla wszystkich roślin jarych, np. buraki -jęczmień, buraki - bobik na nasiona, ziemniaki pźne - groch, ziemniaki pźne - len.' Natomiast rośliny ozime można uprawiać tylko po okopowych wcześnie schodzących z pola, np. ziemniaki średnio wczesne - pszenica ozima, ziemniaki bardzo wczesne - rzepak ozimy, ziemniaki wczesne -żyto. Obecnie zaleca się rwnież uprawę okopowych po okopowych, ztym zastrzeżeniem, że pod pierwszą roślinę okopową dajemy obornik, natomiast druga otrzymuje tylko nawozy mineralne. Na przykład: ziemniaki** - buraki pastewne, ziemniaki++ - buraki na nasiona. Należy jednak pamiętać, że nie wolno uprawiać burakw po burakach, ziemniakw po ziemniakach czy burakw po rzepaku, gdyż w takich stanowiskach dają niższe plony na skutek silnego zaatakowania przez szkodniki. Nierzadko zmniejszenie plonu może wynosić od 25 do 60%. Roślinny motylkowe drobnonasienne (wieloletnie) i ich mieszanki z trawami. Rośliny te wydają duży plon jedynie na glebie zasobnej w składniki pokarmowe, o odczynie obojętnym oraz od-chwaszczonej. Po udanych roślinach motylkowych drobnonasiennych gleba nabiera struktury gruzełkowatej, jest zasobna w prchnicę oraz w składniki pokarmowe, szczeglnie w azot, w formach dostępnych dla roślin. Z tego względu stanowisko po roślinach motylkowych drobnonasiennych jest uważane za bardzo wartościowe. Korzystny wpływ stanowiska po roślinach motylkowych wieloletnich na plony roślin następczych utrzymuje się około dwch lat.Podobnie wartościowe jest stanowisko po mieszankach motylkowych z trawami, z tym zastrzeżeniem, że w pierwszym roku po zaoraniu wpływ tego stanowiska na plony rośliny następczej jest słabszy niż stanowiska po samych motylkowych, ale utrzymuje się on dłużej - do trzech lat.Odmienne działanie następcze roślin motylkowych drobnonasiennych niż ich mieszanek z trawami wynika z rżnej zawartości azotu w pozostawianych resztkach pożniwnych. Azot uwalniany z resztek pożniwnych roślin motylkowych jest pobierany przez rośliny, a jego nadmiar wymywany z gleby. Natomiast azot uwalniany z resztek pożniwnych mieszanek jest tylko częściowo udostępniany roślinom, a duża jego część jest wiązana przez organizmy glebowe.Po roślinach motylkowych drobnonasiennych uprawia się rośliny wymagające dobrych stanowisk: rzepak ozimy, pszenicę ozimą i jarą, jęczmień jary pastewny, a także owies, kukurydzę, ziemniaki (gdy brakuje obornika). Przykłady: motylkowe (1 pokos) - rzepak ozimy, motylkowe - pszenica ozima, motylkowe -pszenica jara, motylkowe - owies - pszenica ozima. http://www.rolnicza.arithon.info/index.php?q=rolinymotylkowe Rośliny motylkowe grubonasienne (strączkowe). Rośliny należące do tej grupy przy uprawie na nasiona uprawia siew lepszych stanowiskach (po lepszych przedplonach), a przeznaczone nazielonkę można wysiewać w stanowiskach gorszych. Rośliny motylkowe grubonasienne pozostawiają dosyć dużo resztek pożniwnych, o dużej zawartości azotu, wapnia oraz fosforu i potasu. Ponadto gieba po zbiorze tych roślin nabiera struktury gruzełkowatej. Stanowisko po roślinach motylkowych grubonasiennych przeznacza się pod gatunki wymagające dobrego przed-plonu. Stanowisko po roślinach strączkowych uprawianych na zielonkę przeznacza się zawsze pod oziminy. Natomiast po strączkowych uprawianych na nasiona wybr rośliny następczej zależy od terminu zbioru strączkowych. Po roślinach motylkowych grubonasiennych pźno schodzących z pola, np. po bobiku czy łubinach, wysiewa się rośliny jare, a po wcześnie schodzących, np. po grochu. można uprawiać rwnież oziminy. Stosując nowoczesną technologię zbioru (chemiczne dosuszanie roślin - desykacja) można po bobiku wysiewać pszenicę ozimą. Na przykład: strączkowe na zielonkę -rzepak ozimy, groch na nasiona - rzepak ozimy, bobik - jęczmień jary pastewny, seradela - żyto, peluszka na nasiona -żyto.Nie należy natomiast wysiewać łubinu po łubinie, seradeli po seradeli, gdyż na skutek silnego porażenia przez choroby rośliny te dają małe plony.